Khi mua yến sào, nhiều người chỉ chú ý đến màu sắc, sợi yến hay giá mà bỏ qua câu hỏi cơ bản hơn: sản phẩm này có an toàn để ăn không? Vì tổ yến là thực phẩm có nguồn gốc động vật và thường dùng ở dạng chưng, hầm, nên khâu vệ sinh và kiểm soát chất lượng quan trọng không kém chất lượng sợi yến. Bài viết gồm: các lớp kiểm soát an toàn thực phẩm, nhóm chỉ tiêu kiểm nghiệm thường gặp, cách đọc nhãn mác và danh sách câu hỏi nên đặt khi mua. Các quy định có thể được sửa đổi nên bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành.

An toàn thực phẩm bắt đầu từ đâu?

Chuỗi sản phẩm yến sào gồm nhiều mắt xích, mỗi khâu có rủi ro riêng:

  • Nhà yến: vệ sinh, kiểm soát côn trùng, thuốc diệt côn trùng hoặc hóa chất sử dụng trong nhà, môi trường xung quanh.
  • Thu hoạch: dụng cụ và tay người thu hoạch, thời điểm thu hoạch, cách vận chuyển tổ.
  • Sơ chế: nhặt lông, rửa, tạo hình, sấy; nước và nhà xưởng phải sạch; dụng cụ và người lao động phải đảm bảo vệ sinh.
  • Đóng gói và bảo quản: bao bì tiếp xúc thực phẩm, độ ẩm, nhiệt độ, thời hạn dùng.
  • Phân phối: điều kiện vận chuyển, trưng bày, hạn dùng khi đến tay khách.

Khung pháp lý chung

Ở Việt Nam, hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm chịu sự điều chỉnh của Luật An toàn thực phẩm 2010 và các nghị định, thông tư hướng dẫn. Tùy loại hình và quy mô, cơ sở có thể cần giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc thực hiện thủ tục tự công bố sản phẩm. Với sản phẩm có nguồn gốc động vật còn có yêu cầu về thú y. Cơ sở có thể tham khảo thêm các hệ thống quản lý chất lượng tự nguyện như HACCP hoặc ISO 22000. Đây là thông tin chung, không thay thế tư vấn pháp lý.

Các nhóm chỉ tiêu kiểm nghiệm thường được nhắc đến

Phòng kiểm nghiệm và quy chuẩn mà cơ sở áp dụng sẽ quyết định danh mục cụ thể. Một số nhóm chỉ tiêu thường gặp:

  • Vi sinh vật: tổng số vi sinh vật, nấm men nấm mốc và một số vi khuẩn gây bệnh theo quy định.
  • Kim loại nặng: như chì, thạch tín, thủy ngân, cadimi, vì môi trường quanh nhà yến và nguồn nước có thể ảnh hưởng.
  • Chất bảo quản, phụ gia, tạp chất không được phép: yến sào nguyên chất không có lý do để chứa các chất này.
  • Hàm lượng nitrit/nitrat: chỉ tiêu được nhiều người tiêu dùng quan tâm; cần xem theo kết quả và quy chuẩn áp dụng chứ không suy diễn từ màu sắc tổ.
  • Độ ẩm, tạp chất, chỉ tiêu cảm quan: ảnh hưởng đến bảo quản và chất lượng sử dụng.

Kết quả kiểm nghiệm chỉ phản ánh lô hàng được lấy mẫu. Vì vậy người bán nên có kết quả theo từng lô hoặc định kỳ, có tên phòng kiểm nghiệm, ngày và mã lô rõ ràng.

Đọc nhãn mác để biết điều gì?

  1. Tên sản phẩm và thành phần: yến sào nguyên chất hay yến chưng sẵn có đường, phụ liệu.
  2. Tên, địa chỉ cơ sở chịu trách nhiệm để bạn liên hệ khi cần.
  3. Khối lượng tịnh: với yến khô nên hiểu rõ là khối lượng yến khô hay đã tính cả bao bì, phụ liệu.
  4. Ngày sản xuất, hạn dùng, hướng dẫn bảo quản và cách sử dụng.
  5. Mã số, mã QR truy xuất nếu có, nên quét thử để kiểm tra có dẫn đến đúng thông tin.

Dấu hiệu cần thận trọng

  • Không có nhãn hoặc nhãn thiếu tên cơ sở, địa chỉ, hạn dùng.
  • Quảng cáo yến sào chữa bệnh hoặc "thần dược"; yến sào là thực phẩm, không thay thế thuốc.
  • Giá thấp bất thường so với mặt bằng và người bán không cung cấp được thông tin nguồn gốc.
  • Mùi lạ, màu sắc không đồng đều bất thường, dấu hiệu ẩm mốc: xem bài cách nhận biết yến sào bị hỏng.

Checklist hỏi người bán

  1. Nhà yến và xưởng sơ chế ở đâu, có thể xem hình ảnh/video hoặc tham quan không?
  2. Cơ sở có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc hồ sơ công bố sản phẩm không?
  3. Có kết quả kiểm nghiệm của lô này không, do đơn vị nào thực hiện?
  4. Sản phẩm có chất bảo quản, phụ gia hay chất tạo màu không?
  5. Cách bảo quản trước và sau khi mở hộp, hạn sử dụng là bao lâu? Xem hướng dẫn bảo quản yến sào.
  6. Chính sách đổi trả khi sản phẩm không đúng cam kết? Xem chính sách bảo hành và đổi trả.

Câu hỏi thường gặp

Yến sào màu hơi vàng hoặc hơi hồng có độc không?

Màu sắc không đủ để kết luận an toàn hay không. Có tổ yến vàng tự nhiên do khoáng chất và điều kiện nhà yến. Muốn biết chắc cần căn cứ vào nguồn gốc và kết quả kiểm nghiệm.

Người dị ứng có dùng được yến sào không?

Tổ yến có nguồn gốc protein động vật, một số người có thể bị dị ứng. Nếu bạn có tiền sử dị ứng thực phẩm hoặc đang điều trị bệnh, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Lưu ý: Yến sào là thực phẩm, không phải thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Đáp ứng của mỗi người có thể khác nhau.

Bạn có thể xem các sản phẩm yến sào của Yến Sào Quang Minh hoặc gọi Hotline 0963 11 59 52 (Ms La) để được giải đáp về nguồn gốc và quy cách sản phẩm.